Dom polski w transformacji – wystawa

22 października – 20 listopada 2016
Miejsce: ul. Nowogrodzka 84/86, Warszawa
Wystawa prezentowana w ramach 8. Festiwalu WARSZAWA W BUDOWIE “Wreszcie we własnym domu. Dom polski w transformacji”

dom

Na zdjęciu: obraz Rafała Bujnowskiego „Graboszyce”


„Jesteśmy wreszcie we własnym domu. Nie stój, nie czekaj. Co robić? Pomóż!” – deklarowali z ekranów telewizorów znani aktorzy i postacie życia społecznego w okresie rządów Tadeusza Mazowieckiego. Hasło to jest mottem 8. edycji festiwalu WARSZAWA W BUDOWIE, jak co roku organizowanego przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Muzeum Warszawy. Głównym celem tegorocznej wystawy jest ukazanie przemian domu i środowiska mieszkalnego w Polsce w okresie przejścia od państwa socjalistycznego do gospodarki rynkowej oraz funkcjonowania nowego modelu w powiązaniu z globalnym neoliberalizmem. 

Przemiany gospodarcze lat 90. XX wieku zaowocowały dosłowną realizacją tytułowego hasła festiwalu: wielu Polaków faktycznie znalazło się we własnych domach. Po latach mieszkania w blokach lub w Gierkowskich jednorodzinnych „kostkach” dostali szansę zrealizowania marzeń o zindywidualizowanych formach zamieszkiwania, najczęściej na przedmieściach. Proces ten ułatwiły nowe mechanizmy finansowe, w tym wprowadzone przez banki kredyty hipoteczne.

Czy jednak dom zakupiony na kredyt rzeczywiście jest własnym domem? Jakie są skutki procesów, które masowo dotknęły polskie miasta i wsie: suburbanizacji, gentryfikacji czy masowego powstawania osiedli grodzonych? Gdzie i jak mieszkają Polacy, i dlaczego państwo wycofało się z bycia aktorem na tak ważnym społecznie polu?

Procesy kształtujące polskie domy zostały przedstawione w częściach wystawy poświęconych problematyce zamieszkiwania, od urbanistyki, poprzez osiedle, typologie architektury wielo- i jednorodzinnej, na wnętrzach oraz materiałach budowlanych kończąc. Przedmiotem analizy jest Warszawa i jej aglomeracja jako model potransformacyjnych przemian, ale prezentowane są także analogiczne zjawiska z obszaru całej Polski.

Jednym z kluczowych zjawisk polskiej transformacji ustrojowej są narodziny klasy średniej. Etos, aspiracje, mentalność tej warstwy społecznej mają ogromny wpływ na debatę publiczną w Polsce, a w kontekście problematyki domu – mają swoje odzwierciedlenie w przestrzeni. Style zamieszkiwania przedstawicieli tej klasy stanowią punkt odniesienia dla pokazania sytuacji mieszkaniowej innych warstw polskiego społeczeństwa. Szczególny nacisk położony został na studia nad polską tożsamością wyrażaną poprzez styl życia. Jednym z pytań stawianych na wystawie jest rola mediów w kreowaniu nowej „dużej stabilizacji”, polegającej na posiadaniu za miastem lub na przedmieściu domu z ogrodem jako wyznacznika życiowego sukcesu.

Wystawa oparta została na badaniach wizualnych świadectw transformacji (czasopism, książek, publikacji, seriali, filmów, katalogów domów typowych), analizie danych ilościowych, wywiadach i konsultacjach z ekspertami, a także projektach fotograficznych i filmowych, które dokumentują przemiany polskiej przestrzeni po 1989 roku. Zgromadzone na wystawie dzieła polskich artystów współczesnych pokazują, że potransformacyjna ikonosfera i przestrzeń były także ważnym tematem dla sztuk wizualnych.

Publikacje


Dom polski w transformacji Katalog wystawy w ramach 8. edycji festiwalu Warszawa w Budowie “Wreszcie we własnym domu. Dom polski w transformacji”.


Sytuacje pokazane w Atlasie są codziennym doświadczeniem wielu z nas. Poprzez tytuł tego komiksowego opracowania chcemy powiedzieć, że opisane kwestie nie są wypadkami przy pracy, ale logiczną konsekwencją paradygmatu, który rządzi architekturą mieszkaniową, a mianowicie podporządkowania dobra mieszkańców „wyższym” wartościom – interesom zarówno prywatnych inwestorów, jak i samorządowych i centralnych polityków. Zobaczmy je w całej rozciągłości w skali miasta i bądźmy świadomi powodów stanu rzeczy, który nam tak doskwiera. Nazywajmy chciwość po imieniu i wymagajmy od decydentów realizowania decyzji dobrych dla życia mieszkańców miast.


kolaz_prasowy_poziom

Grafika: Joanna Sowula Koncepcja: Dorota Jędruch i Joanna Sowula.

Organizatorzy festiwalu i wystawy:

muzeum warszawy logo     Muzeum_Sztuki_Nowoczesnej_1
Partner festiwalu, organizator wystawy: Instytut Architektury

cropped-instytut_logo.jpg

Kuratorzy: Instytut Architektury – Dorota Jędruch, Marta Karpińska, Dorota Leśniak-Rychlak, Agata Wiśniewska, Michał Wiśniewski, współpraca: Kacper Kępiński; Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie – Tomasz Fudala, Szymon Maliborski, współpraca: Szymon Żydek

Produkcja: Muzeum Warszawy – Joanna Trytek, Julia Missala

Menedżer projektu: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie – Joanna Żarnecka

Koordynacja: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie – Aleksandra Nasiorowska;

Instytut Architektury – Joanna Warchoł

Architektura wystawy: BudCud

Opracowanie graficzne wystawy: Joanna Sowula, Marcin Hernas

Identyfikacja ósmej edycji festiwalu: Piotr Chuchla

Partnerzy: Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, Bemowskie Centrum Kultury

ZNAK_PROMOCYJNY_FC_PL-01

Projekt współfinansuje miasto stołeczne Warszawa

logo_mkidn

Wystawa dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Galerie zdjęć




Festiwal WARSZAWA W BUDOWIE został zainicjowany w 2009 roku przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Od 2013 roku organizowany jest wspólnie z Muzeum Warszawy, które odpowiada za produkcję wystawy i udostępnia na niej obiekty ze swoich zbiorów. Od początku festiwal zajmuje się szeroko pojętym projektowaniem – od wzornictwa przemysłowego, grafiki użytkowej, przez architekturę i urbanistykę. Wystawa w ramach ubiegłorocznej edycji, „Spór o odbudowę” – nagrodzona w Konkursie na Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla w kategorii wystawy historyczne i archeologiczne – poświęcona była powojennej rekonstrukcji stolicy i problemowi reprywatyzacji. Tegoroczna, ósma edycja, organizowana z Instytutem Architektury, przygląda się przemianom miejsca zamieszkania Polaków po 1989 roku.

Poprzednie edycje:

  • 2015 WARSZAWA W BUDOWIE 7 „Spór o odbudowę”
  • 2014 WARSZAWA W BUDOWIE 6 „Miasto artystów”
  • 2013 WARSZAWA W BUDOWIE 5 „Zawód: Architekt”
  • 2012 WARSZAWA W BUDOWIE 4 „Miasto na sprzedaż”
  • 2011 Festiwal projektowania miasta WARSZAWA W BUDOWIE 3
  • 2010 Festiwal projektowania miasta WARSZAWA W BUDOWIE 2
  • 2009 WARSZAWA W BUDOWIE. Zwiastun festiwalu projektowania

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie prezentuje najnowsze zjawiska w sztuce, architekturze, fotografii i projektowaniu. Istnieje od 2005 roku. Od zakończenia czteroletniej umowy najmu pawilonu Emilia w maju 2016 roku organizuje wystawy w tymczasowej siedzibie przy ulicy Pańskiej. Do 4 września można tu oglądać wystawę „Ćwiczenia z kreatywności”. Od 21 września do 30 października 2016 prezentowany tu będzie program „Na końcu języka. Performans i wojna słów”. Muzeum jest inicjatorem festiwalu WARSZAWA W BUDOWIE, współorganizatorem Parku Rzeźby na Bródnie oraz sprawuje opiekę nad Domem Zofii i Oskara Hansenów w Szuminie. Organizuje również wystawy poza Polską. W marcu 2017 roku zostanie otwarta dodatkowa przestrzeń wystawowa Muzeum nad Wisłą – na przedłużeniu ulicy Lipowej, obok Centrum Nauki Kopernik i Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego.

Muzeum Warszawy zostało powołane w 1936 roku. Jego siedzibą główną jest 11 zabytkowych kamienic przy Rynku Starego Miasta, wpisanych od 1980 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Muzeum Warszawy to także 9 oddziałów, w tym Muzeum Warszawskiej Pragi, Centrum Interpretacji Zabytku i Muzeum Drukarstwa. Od 80 lat misją Muzeum Warszawy jest gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie i udostępnianie zbiorów związanych z Warszawą. Prowadząc działalność wystawienniczą, badawczą, wydawniczą, edukacyjną oraz kulturalną, muzeum towarzyszy odbiorcom w poznawaniu fenomenu Warszawy. Od 2014 roku trwa projekt OdNowa, obejmujący modernizację, konserwację i digitalizację zabytkowych siedzib muzeum, a także realizację nowej wystawy głównej. Na uroczyste otwarcie Muzeum Warszawy w nowej odsłonie zapraszamy w maju 2017 roku.

Instytut Architektury – organizator wystawy i partner tegorocznej edycji festiwalu WARSZAWA W BUDOWIE zajmuje się propagowaniem bezinteresownego myślenia na temat przestrzeni poprzez promowanie edukacji architektonicznej, popularyzację architektury nowoczesnej, organizowanie interdyscyplinarnych wystaw o architekturze i działalność wydawniczą. Założony w 2011 roku w Krakowie IA wspólnie z Muzeum Narodowym w Krakowie zorganizował wystawy: „Za‑mieszkanie 2012. Miasto ogrodów, miasto ogrodzeń”(2012) i „Reakcja na modernizm. Architektura Adolfa Szyszko‑Bohusza”(2013). W 2014 roku kuratorzy z Instytutu Architektury we współpracy z Jakubem Woynarowskim przygotowali pokaz „Impossible Objects”w Pawilonie Polskim na Biennale Architektury w Wenecji.

Kontakt dla mediów

Marta Karpińska
Instytut Architektury
m.karpinska@instytutarchitektury.org
tel. 602 455 588