Jesteśmy wreszcie we własnym domu

Dorota Leśniak-Rychlak
Jesteśmy wreszcie we własnym domu

Instytut Architektury, 2018

red. Marta Karpińska
proj. Marcin Hernas  tessera.org.pl

ilustracje: Dominika Wilczyńska

infografiki: Kacper Kępiński

fotografie: Jarosław Matla, Agata Wiśniewska
liczba stron: 268
ilustracje: 110
oprawa: otabind

format: 140 x 205 mm
ISBN: 978-83-63786-18-2
cena: 39 zł

„Jesteśmy wreszcie we własnym domu. Nie stój, nie czekaj. Co robić? Pomóż!” – deklarowali z ekranów telewizorów znani aktorzy i postacie życia społecznego w okresie rządów Tadeusza Mazowieckiego. Przemiany gospodarcze lat 90. XX wieku zaowocowały dosłowną realizacją tytułowego hasła: wielu Polaków zamieszkało we własnych domach. Po latach mieszkania w blokach dostali szansę zrealizowania marzeń o zindywidualizowanych formach zamieszkiwania, najczęściej na przedmieściach. Proces ten umożliwiły nowe mechanizmy finansowe, w tym wprowadzone przez banki kredyty hipoteczne. Książka Doroty Leśniak-Rychlak pokazuje przemiany własnościowe i społeczne związane z kreacją klasy średniej i powstaniem nowych modeli zamieszkiwania w okresie transformacji: domu na przedmieściu i apartamentowca na osiedlu grodzonym.  Książka bazuje na materiale pozyskanym z czasopism, seriali, filmów, podczas wywiadów z ekspertami i mieszkańcami oraz literatury przedmiotu. Szczególny nacisk został położony na studia nad polską tożsamością wyrażaną przez sposób zamieszkiwania oraz rolę mediów w kreacji statusu przez dom.

Książkę uzupełnia bogaty materiał ilustracyjny: rysunki/kolaże Dominiki Wilczyńskie, fotografie współczesne Jarosława Matli i Agaty Wiśniewskiej, infografiki Kacpra Kępińskiego oraz materiały źródłowe.

Z recenzji Piotra Korduby

Autorka wychodzi z założenia, że mechanizmem transformacyjnych przemian polskiego zamieszkiwania była potrzeba rekompensaty za różnorodne ograniczenia i niedostatki czasów sprzed 1989 roku, która sprzęgnięta z ówczesnymi ekonomiczno-politycznymi warunkami przyniosła określony pejzaż aspiracji społeczeństwa i możliwości ich realizacji. Porusza więc problem wielkiej kariery domu jednorodzinnego, fenomen zamkniętego osiedla, modelowość polskiego dworu. Zagadnienia te interesują Leśniak-Rychlak nie tylko w perspektywie architektonicznej, ale w kontekście procesów miejskich (suburbanizacja, gentryfikacja, przyrost prywatnej motoryzacji), ekonomicznych (uwłaszczenie społeczeństwa na zasobach mieszkaniowych; powszechność kredytu), problematyki tożsamościowej (kulturowe i społeczne modele domów; identyfikacja klasy średniej), wreszcie wyborów estetycznych (urządzanie i wyposażanie wnętrz). Tak zarysowana perspektywa pozwala uchwycić trzy zasadnicze obszary determinujące zjawisko zamieszkiwania w Polsce: prawno-finansowy wraz z jego oddziaływaniem na społeczny wymiar domu, socjologiczny dla którego zamieszkiwanie to sieć relacji (dom-użytkownik-wyposażenie) i wreszcie architektoniczno-estetyczny, w którym mieszczą się aktualne praktyki i mechanizmy wznoszenia domów i nabywania mieszkań. Publikacja skomponowanej w ten sposób książki o zamieszkiwaniu w Polsce może w istotnym sposób przyczynić się do krytycznego i zarazem diagnostycznego spojrzenia na przemiany jakie dokonały się w kraju w ostatnim ćwierćwieczu, których konsekwencje i możliwości oddziaływania są nadal widoczne i zarazem trudne do przewidzenia w dalszych skutkach.

 

Książka dostępna w sklepach internetowych Bęc Zmiana i Motyle Książkowe oraz w dobrych księgarniach.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury