Teksty modernizmu. Antologia polskiej krytyki i teorii architektury 1918–1981

 

Teksty modernizmu. Antologia polskiej teorii i krytyki architektury 1918-1981

Redakcja: Dorota Jędruch, Marta Karpińska, Dorota Leśniak-Rychlak

Instytut Architektury 2018

Projekt: Wojciech Kwiecień-Janikowski

  1. I Teksty modernizmu. Antologia polskiej teorii i krytyki architektury 1918-1981, tom 1: źródła liczba stron: 260
  2. II Teksty modernizmu. Antologia polskiej teorii i krytyki architektury 1918-198 tom 2: eseje

liczba stron: 260

ISBN Tom 1: 978-83-63786-14-4

Tom 2: 978-83-63786-15-1

Oba tomy: 978-83-63786-16-8

cena 58 zł

www.instytutarchitektury.org

Teksty modernizmu. Antologia polskiej teorii i krytyki architektury 1918-1981 to ujęta w dwóch tomach historia teoretyzowania i przyjmowania na gruncie polskim architektonicznego modernizmu. Tom pierwszy antologii to wybór ponad pięćdziesięciu najważniejszych tekstów źródłowych autorstwa polskich teoretyków i praktyków architektury, które powstały w okresie pomiędzy odzyskaniem przez Polskę niepodległości a karnawałem Solidarności. Znalazły się w nim teksty głównych bohaterów międzywojennej awangardy, najważniejszych teoretyków i praktyków dwudziestolecia, kluczowych postaci socrealizmu i poodwilżowego socmodernizmu, poszukiwaczy i eksperymentatorów z lat 60. I 70. i wreszcie podważających osiągniecia modernizmu kontestatorów z ostatniej dekady PRL-u.

Tom drugi wypełniają krytyczne eseje badaczy polskiego modernizmu – Davida Crowleya, Tomasza Fudali, Doroty Jędruch, Małgorzaty Jędrzejczyk, Aleksandry Kędziorek, Emilia Kiecko, Dorota Leśniak-Rychlak, Grzegorza Piątka, Kamili Twardowskiej, Diany Wasilewskiej, Michała Wiśniewskiego, Łukasza Wojciechowskiego przybliżające teksty pierwszego tomu i pokazujące w jaki sposób mogą być one przydatne i żywe.

Tom 1. Źródła zawiera między innymi wybór fragmentów z następujących tekstów z opracowaniami:

Katarzyna Kobro, Funkcjonalizm

Alfred Lauterbach, Zagadnienia wielkiego miasta

Lech Niemojewski, Dwie szkoły polskiej architektury nowoczesnej

Edgar Norwerth, Architektura przemysłowa

Bohdan Pniewski, Polska twórczość architektoniczna w 1 poł. XX wieku.

Szymon Syrkus, Preliminarz architektury

Barbara Brukalska Kuchnia współczesna

Władysław Strzemiński, Zasady nowej architektury

Oskar Hansen, Linearny System Ciągły

Bohdan Lachert, Budownictwo eksperymentalne

Józef Sigalin, O upadku socrealizmu

Jerzy Sołtan, Wieczna huśtawka

Kazimierz Wejchert, Elementy kompozycji urbanistycznej

Juliusz Żórawski, O budowie formy architektonicznej

Halina Skibniewska, Rodzina a mieszkanie

Karta DiM

 

Tom 2. Eseje

Małgorzata Jędrzejczyk „Corbusierowskie parowce”, „piękne zakątki” i „kompozycja życia”. Koncepcja architektury w teorii sztuki Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego

Tomasz Fudala „Mieszkanie trzeba przedłużyć”. Koncepcja małego mieszkania w tekstach warszawskich architektów i spółdzielców XX wieku

Michał Wiśniewski Szkoła krakowska i szkoła warszawska. Nowoczesność w myśli Lecha Niemojewskiego

Kamila Twardowska Mapa połączeń. Państwotwórcza rola architektury w dyskursie publicznym II RP

Diana Wasilewska „Bezduszne maszyny” i „obce dziwactwa”. Recepcja architektury modernistycznej w polskiej prasie dwudziestolecia międzywojennego

Grzegorz Piątek Cała Polska (nie) czyta Le Corbusiera

Aleksandra Kędziorek Różne ścieżki modernizmu. Polscy architekci wobec CIAM i Team 10

Michał Wiśniewski Wokół śródmieścia. Teoria rozwoju polskich miast po 1945

Dorota Jędruch Formy społecznej prezentacji architektury polskiej po 1945 – media, krytyka profesjonalna i gazetowa wobec architektury nowoczesnej

Dorota Leśniak-Rychlak Co podstawiano pod nowoczesność w czasach Odwilży?

Emilia Kiecko Futurologia architektury jako przedmiot dyskursu w Polsce lat 60. i 70.

Łukasz Wojciechowski Między techno utopią a pragnieniem natury

David Crowley Modernizm realny około 1981

 

Ze wstępu Doroty Jędruch:

Przygotowywanie antologii – wyboru źródeł ilustrujących jakieś ważne zjawisko w historii to zawsze niezabezpieczana zabawa z pamięcią. Wybór charakterystycznych zjawisk, próby rekonstrukcji przeszłości, wyznaczania tendencji, definiowania pojęć, doboru przykładów, są zawsze obarczone ryzykiem. Ryzykiem wyboru nietrafnego, tworzącego obraz zbyt wyrywkowy lub zbyt ten obraz absolutyzującego. Wycinanie fragmentów wypowiedzi, funkcjonujących w innym czasie i skierowanych do innego czytelnika, jest nie tylko uzurpatorskie (i po prostu wobec autora tekstu – nieprzyjemne), ale też obciążone interpretacyjnym balastem wiedzy i przekonań twórcy wyboru. Antologia to nowa całość – patchwork, obraz sklejony z kawałków – urwanych lub wręcz wyrwanych z większych całości, funkcjonujących poza swoim pierwotnym środowiskiem. Czy taki obraz może być zamknięty i bezdyskusyjny?

Jednocześnie to właśnie w nowych kontekstach, dawne opinie, poglądy i sposoby mówienia zyskują często nowe sensy, ulegają aktualizacji, ujawniają pokrewieństwa i niezauważone dotąd tendencje. Pracę nad antologią Teksty modernizmu. Antologia polskiej teorii i krytyki architektury 1918–1981 prowadziliśmy od początku w trybie zespołowym, zakładając, że dzięki wielości spojrzeń, doświadczeń i wiedzy, można ułożyć całość, która nie będzie obciążona jednostkowym, arbitralnym wyborem. Począwszy od kryteriów i zasad selekcji, po kwerendę źródeł Teksty modernizmu pozostały „formą otwartą”. Autorski charakter ma natomiast wybór i opracowanie fragmentów tekstów źródłowych (tom 1 publikacji) oraz ich interpretacja w postaci krytycznych esejów (tom 2 książki). Ich zestawienie w jednej publikacji kontynuuje jednak założony od samego początku wielogłos.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


GALERIA:

Tom 1.

Tom 2.

 


Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego